Stres i brak wypracowanych umiejętności radzenia sobie z nim często wyzwala zachowania, które prowadzą do nadmiernego poboru energii z pożywieniem. Tabliczka czekolady, pączek lub ciastko mogą chwilowo poprawiać nastrój i sprawiać, że zapomnisz o trudnościach. Jednak taki sposób myślenia bywa niebezpieczną pułapką. (1)

Dlaczego jesz pod wpływem stresu?

Chroniczny stres i negatywne emocje pobudzają do podejmowania działań, które pomagają przywrócić zaburzoną równowagę i poprawić nastrój. W takich sytuacjach często nie postępujesz w pełni świadomie, ale kieruje Tobą przede wszystkim intuicja. Wówczas masz ochotę sięgać po jedzenie – Twój organizm może mylić głód z odczuciem stresu. Dlaczego? (1)

Napięcie nasila produkcję kortyzolu, który zmienia tempo metabolizmu składników odżywczych i w konsekwencji wywołuje uczucie głodu. Ekspozycja na czynnik stresującyzwiększa też zapotrzebowanie organizmu na serotoninę; pojawia się więc potrzeba dostarczenia węglowodanów z żywnością. Węglowodany inicjują szereg procesów, które skutkują wytwarzaniem endorfin oraz wyższą syntezą serotoniny i jej uaktywnianiem. (1)

Okazuje się, że nawet co piąty Polak w stresującej sytuacji sięga po słodycze, zwłaszcza czekoladę. Należy zaznaczyć, że ten mechanizm radzenia sobie ze stresem częściej wybierają kobiety niż mężczyźni. (1)

Mechanizm jedzenia a emocje

Jedzenie pod wpływem negatywnych emocji naukowcy próbują wytłumaczyć w różny sposób. Istnieją jednak trzy podstawowe teorie – według jednej z nich pożywienie pomaga zapomnieć o trudnościach, odwrócić uwagę od problemów, być tylko „tu i teraz”. Takie postępowanie może stać się nawykiem i rodzajem uzależnienia, które prowadzi do otyłości i chorób z nią związanych. Uważa się, że w grupie ryzyka są tu przede wszystkim osoby z predyspozycją do ulegania nałogom. (1)

Inna koncepcja głosi, że problemy z jedzeniem, warunkowane negatywnymi emocjami (jak stres, strach czy gniew), są domeną pacjentów z problemami emocjonalnymi. W takim ujęciu pożywienie staje się rodzajem nagrody i pociechy – pomaga zapanować nad napięciem i poprawić nastrój. Zgodnie z założeniami trzeciej teorii nieprawidłowe zachowania żywieniowe są rodzajem „listka figowego”, który ma ukryć prawdziwe trudności – problemy życiowe, z którymi pacjent nie potrafi sobie poradzić. (1)

Stres u kobiet i u mężczyzn – na co zwiększa się apetyt?

Wyniki niektórych badań dowodzą, że w sytuacjach stresowych mężczyźni częściej sięgają po alkohol, natomiast kobiety po żywność lub preparaty ziołowe. Czynniki stresogenne u mężczyzn wyzwalają zachowania antyzdrowotne – do których (oprócz picia wysokoprocentowego alkoholu) należą też palenie tytoniu i zażywanie środków odurzających. (1)

Jak widać, sposób radzenia sobie z napięciem zależy również od płci. Na mechanizmy obrony antystresowej wpływają różnice w budowie kobiecego i męskiego mózgu, a także uwarunkowania społeczno-kulturowe. Tradycyjne modele postrzegania mężczyzn jako silnych, zaradnych jednostek sprawiają, że zwykle przejawiają oni skłonność do postaw asertywnych w stresujących sytuacjach. Od kobiet natomiast oczekuje się pewnej uległości, co – w podobnych okolicznościach – częściej prowadzi do zachowań pasywnych. (1)

 

  1. Kozłowska K., Śnieżek A., Winiarska-Mieczan A. Wpływ czynników stresogennych na odżywianie. Probl Hig Epidemiol. 2017;98(1):57-62

Tagi: , , , , ,

Notka od autora

Cześć! Staram się zamieszczać tu sporo wartościowej wiedzy o zdrowiu i zdrowym trybie życia. Nie miej mi jednak za złe, gdy popełnię jakąś gafę. Nie jestem lekarzem i nie traktuj moich porad tak, jakbym nim był. Pamiętaj jednak, że staram się zamieszczać tu rzetelną wiedzę.

Komentarze

Ten wpis nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.