Nocny odpoczynek to czas najbardziej efektywnej regeneracji organizmu. A jednak wiele osób właśnie wtedy zauważa, że odczuwany ból staje się bardziej dokuczliwy. Dlaczego dolegliwości tak często nasilają się w nocy? Jak skutecznie łagodzić ból?

Odczuwanie bólu a rytm dobowy

Nasz organizm działa według wewnętrznego zegara biologicznego, który reguluje wiele procesów – od temperatury ciała, przez wydzielanie hormonów, aż po wrażliwość na ból. To pozwala m.in. dostosować aktywność różnych narządów do pory dnia. Przykładem może być tu układ pokarmowy, którego aktywność w nocy znacznie się zmniejsza.

Okazuje się, że również próg bólu częsta obniża się wieczorem, więc możemy odczuwać go wtedy silniej niż w pierwszej połowie dnia. Odpowiada za to zwiększona produkcja związków powodujących rozwój stanu zapalnego i przewodzenie sygnałów bólowych, czyli m.in. prostaglandyn i cytokin. Dochodzi do niej wieczorem, przez co organizm mocniej reaguje nawet na drobne bodźce, co odbieramy jako nasilenie dolegliwości^[1].

Jakie czynniki mogą nasilać ból przed snem?

Nie tylko mechanizmy biologicznie wpływają na silniejsze odczuwanie bólu w nocy. Istnieją też inne czynniki, które mogą wywołać taki efekt, np.:

• skupienie na dolegliwościach – w ciszy i bez dodatkowych rozproszeń nasza uwaga jest skierowana na dokuczające namobjawy,
• pozycja leżąca – może uciskać określone partie ciała, nasilając ból,
• stres – napięcie nerwowe towarzyszące nam w ciągu dnia nie znika wraz z położeniem się spać. Organizm pozostaje wtedy w stanie pobudzenia, co może wpłynąć na odczuwanie bólu,
• problemy ze snem – nocne dolegliwości utrudniają zaśnięcie i mogą powodować wybudzenia. Zmęczenie również może nasilać ból.

Środki stosowane w leczeniu bólu

W łagodzeniu bólu różnego pochodzenia stosuje się przede wszystkim leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, np. deksketoprofen. Działa on poprzez blokowanie enzymów COX (cyklooksygenaz), które odpowiadają za produkcję wspomnianych wcześniej prostaglandyn. Zablokowanie syntezy tych związków może zmniejszyć pobudzenie receptorów bólowych, a tym samym ograniczyć odczuwane dolegliwości.

Deksketoprofen jest wykorzystywany do leczenia bólu o nasileniu niewielkim do umiarkowanego. Początek jego działania możemy zaobserwować już po 30. minutach od podania, co ma duże znaczenie w przypadku męczących dolegliwości. Co ważne, deksketoprofen wpływa również na przewodzenie bodźców bólowych, hamując transpirację bólu ostrego w przewlekły^[2].

Oprócz środków farmakologicznych warto przetestować także inne metody. Jeśli ból dokucza nam przede wszystkim w nocy, pomóc może zmiana pozycji, w jakiej śpimy. Wieczorem możemy zrobić sobie ciepłą kąpiel lub masaż bolącego obszaru, które pozwolą nie tylko rozluźnić napięte mięśnie, ale też zrelaksować się po stresującym dniu.

Nasilenie bólu przed snem to efekt splotu procesów fizjologicznych, psychologicznych i środowiskowych. Na nasz zegar biologiczny nie mamy wpływu, jednak możemy złagodzić wieczorne dolegliwości przy pomocy farmakoterapii lub domowych sposobów. Pamiętajmy, że uporczywe i długotrwałe nocne bóle warto skonsultować z lekarzem, by ustalić ich przyczynę.

^[1]Daguet, I., Raverot, V., Bouhassira, D., Gronfier, C. (2022). Circadian rhythmicity of pain sensitivity in humans. Brain, 145(9): 3225-3235.

^[2]Woroń, J., & Wordliczek, J. (2017). Połączenie tramadolu z deksketoprofenem w praktyce klinicznej: postęp w leczeniu bólu. Lekarz POZ, 3(1): 61-67.

Artykuł sponsorowany.