Sierotki, macoszki polne, dzikie bratki
Viola tricolor L. – Fiołek trójbarwny frodz. Violaceae)
Roślina o wysokości 10-20 cm. Kwiaty przypominają z wyglądu bratki uprawiam w ogrodach, są jednak mniejsze, a barwa ich – żółta i fioletowa – nie jest tak intensywna Bratek trójbarwny mylony jest często z bratkiem polnym, który ma kwiaty żółtawobiale drobniejsze. Gatunek ten jest mniej cenny pod względem leczniczym. Bratek występuje pospolicie jako chwast na polach, przydrożach, ugorach, czasem na brzegach lasów lub n;i łąkach. Jest rośliną jednoroczną lub dwuletnią.
Zbioru ziela dokonujemy dwukrotnie w ciągu lata. Bratek kwitnie od maja do października. Po raz pierwszy zatem zbierany jest w maju i czerwcu, drugi raz w jesieni Ścinamy tylko zielone, stojące (nie leżące) części rośliny. Suszymy szybko (łatwo pleśnieje) w cieniu, przy słonecznej pogodzie, w miejscach przewiewnych, a w dni deszczowe dosuszamy w miejscach ogrzewanych. Surowiec przed i po suszeniu należy oczyścić z pożółkłych części oraz odsiać i odrzucić nasiona. Przechowywać w workach w miejscach suchych.
Właściwości lecznicze
Ziele ma działanie napotne i stosowane jest w chorobach dróg oddechowych, jak nieżyty oskrzeli, suchy kaszel oraz w zaburzeniach przemiany materii (działanie moczopędne) Bardzo ważne znaczenie ma zatem w leczeniu trądzika, wyprysków skórnych i wybroczyn. Działa również moczopędnie, co znalazło zastosowanie w leczeniu niektórych chorób serca, przebiegających z obrzękami i skąpomoczem. Lek uzupełniający w leczeniu nadciśnienia tętniczego krwi. Wskazany w miażdżycy (sklerozie), osłabieniu mięśnia sercowego i podwyższonym ciśnieniu krwi.
Surowcem leczniczym jest ziele (Herba Violae tricolońs)
Skład chemiczny. Ziele zawiera saponiny i flawonoidy (rutozyd) oraz związki antocyjanowe (wiolanina).
Postacie leku
Napar – łyżkę bratków zalać 2 szklankami wrzątku. Gotować 10 minut, odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie po szklance naparu. Można dodać łyżkę miodu lub syropu.
Napar z dodatkiem bzu – ziela bratków – łyżkę i kwiatów bzu – łyżeczkę zalać 2 szklankami wrzątku. Po 10 minutach odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie po szklance naparu (napotny).
