Brzoza zwisła, brzoza biała
Betula verrucosa Ehrh. – Brzoza brodawkowata oraz Betula pubescens Ehrh. – Brzozii omszona (rodz. Betulaceae)

Drzewo odwiecznie związane z kulturą materialną Słowian, a szczególnie – ludu polskiego. Wzmianki o brzozie, jak też i jej produktach, a były to: oskoła (sok) i dziegieć, spotykamy czesi o w średniowiecznych rękopisach.
Obydwa gatunki brzóz są w Polsce pospolite. Brzoza brodawkowata jest drzewem dużym o gałęziach zwisających – rośnie na glebach suchych i piaszczystych; omszona – jest mniejsza, gałęzie ma wzniesione i spotykana jest raczej na glebach wilgotnych, OM brzegami strumieni i na torfowiskach. Charakterystyczne są również różnice w wyglądzie liści: u brzozy omszonej liście są mniejsze, okrąglejsze, grubsze i owłosione na spodnie) stronie. Obydwa gatunki dostarczają identyczny w działaniu surowiec.
Porą zbioru młodych, lepkich jeszcze liści jest wczesna wiosna, pączków – zima lub przedwiośnie. Suszyć należy liście rozpostarte cienką warstwą w temp. około 35°, bez przewracania. Podobnie postępujemy z pączkami.

Właściwości lecznicze

W medycynie ludowej brzoza stosowana była powszechnie. W bólach reumatycznych pito sok i nu cierano stawy alkoholowym wyciągiem z pączków lub smarowidłem przyrządzonym z pączków, smażonych w smalcu. Przykładano również na obolałe stawy świeże liście. Zranienia leczono, kładąc nu ranę cieniutką zewnętrzną warstwę kory. Stosowano również sok brzozowy, tzw. bzowinę w choro bach dróg oddechowych i jako środek na porost włosów i wybielenie cery przy piegach.
Surowcem leczniczym są liście i pączki (Folium, Gemmae Betulae).

• Skład chemiczny i działanie: Saponiny (betulina), flawonoidy (hyperozyd), witamina (!, żywice, garbniki, olejek lotny, sole mineralne. Działa moczopędnie, żółciopędnic, napotnie oraz jest źródłem witaminy C.
• Zastosowanie: W schorzeniach nerek: w kamicy nerkowej i w skazie moczanowej. Nie drażni nerek, a nawet ogranicza wydalanie białka z moczem w niektórych chorobach. Naparu z pączków można używać w schorzeniach dróg żółciowych (pobudzają wydziela nie żółci) i w białkomoczu. Brzoza działa również łagodnie napotnie. Z pni brzozy możnn na wiosnę otrzymać sok, szczególnie polecany w kamicy nerkowej i pęcherzowej oraz jako lek ogólnie wzmacniający.

Postacie leku

Napar z liści – łyżkę stołową liści brzozy zalać szklanką wrzątku. Trzymać pod przykry ciem 5 minut i odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance naparu.
Napar z dodatkiem bzu – liści brzozy – łyżkę stołową i kwiatów bzu czarnego łyżeczkę do herbaty, przyrządzić i stosować jak wyżej (napotny).
Napar z pączków – pączków brzozy – łyżkę stołową, przyrządzić i stosować jak wyżej
Sok z brzozy utrwalony spirytusem – 40-50 kropli w szklance wody pić 3-4 razy dziennie.