Ostatnimi czasy temat ADHD stał się modny. Gdy dziecko jest niegrzeczne, rodzice często słyszą, że być może ich pociecha nie tylko jest „żywym srebrem”, ale ma ADHD. Z jednej strony częstsze rozpoznawanie i leczenie dzieci z faktycznym ADHD jest dla nich olbrzymią pomocą. Z drugiej – takie rozpoznanie przypisywane jest także dzieciom, które sprawiają problemy wychowawcze, ale nie mają ADHD. Zdarza się, że dzieci takie swoim zachowaniem krzyczą o pomoc i przez niewłaściwą diagnozę jej nie dostają.
Czym właściwie jest ADHD?
ADHD to skrót nazwy tłumaczonej na język polski jako zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Można rozpoznać go już u przedszkolaków po szybkim poddawaniu się nudzie, przechodzeniu z jednego zajęcia do drugiego bez kończenia żadnego z nich oraz po chaotyczności i nadmiernej ruchliwości. Dzieci z tym zaburzeniem mają kłopoty z koncentracją, nadruchliwością i nadmierną impulsywnością. Terapia ma pomóc dziecku funkcjonować jak każdy inny rówieśnik pomimo tych trudności.
By móc stwierdzić ADHD potrzebne są szczegółowe badania psychologiczne, które można wykonać w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Objawy ADHD zmniejszają wraz z czasem, ale nie oznacza to, że dziecko z nich wyrasta. Z upływem czasu osoba z ADHD ma coraz więcej sposobów na radzenie sobie z objawami. Mimo to, nawet u dorosłych można stwierdzić niektóre symptomy ADHD. Osoby, którym nie zapewniono odpowiedniej terapii w dzieciństwie, zwykle prowadzą nieuporządkowany tryb życia, łatwo się uzależniają, częściej cierpią z powodu lęku lub depresji.
Terapia nie służy wyleczeniu ADHD, ale umożliwieniu dziecku normalnego funkcjonowania mimo tego zaburzenia. Dzięki temu maluch nie popada w kłopoty, nie zniechęca się do szkoły, potrafi zaprzyjaźnić się z rówieśnikami. W efekcie terapii dziecko może osiągnąć to samo co inni, wymaga to jednak większej pracy ze strony dorosłych: nauczycieli, rodziców, psychologów, a także samego dziecka. ADHD nie jest wymówką, by czegoś nie robić!
Jak pomóc dziecku z ADHD?
Ponieważ osiągnięcie tego samego co rówieśnicy wymaga od dziecka włożenia w to większego wysiłku, niezwykle ważne jest podtrzymywanie motywacji dziecka do pracy. Istotne jest więc chwalenie, dostrzeganie pozytywów i nagradzanie.
Jednym z podstawowych objawów ADHD jest nadruchliwość, nad którą dziecku trudno zapanować. Pozostanie w bezruchu wymaga od niego olbrzymiego wysiłku i zwykle dzieje się kosztem koncentracji. Dlatego też dorośli zajmujący się dzieckiem czy nastolatkiem z tym rozpoznaniem muszą zaakceptować, że dziecko non stop się wierci i stworzyć ramy dla tej ruchliwości tak, by nie przeszkadzała innym.
Impulsywność jest szczególnym objawem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej, bo dziecko musi pamiętać o swojej impulsywności, by nad nią zapanować. Mimo, że dziecko zna reguły i chce się do nich zastosować, pod wpływem chwili po prostu o nich zapomina. By działać w zgodzie z normami, potrzebuje przypomnień ze strony opiekunów. By zapanować nad chaosem w sobie potrzebują jasnych i przewidywalnych zasad w domu. Wymaga to od rodziców wręcz żelaznej konsekwencji.
Przez problemy z koncentracją dzieci z ADHD nie są w stanie bez pomocy dorosłych osiągać takich rezultatów jak ich rówieśnicy. Gdy trudności z koncentracją uwagi są duże, dzieci nie są w stanie zrobić niczego bez nadzoru. Na szczęście pomoc możliwa jest i w tym zakresie. Głównym zaleceniem jest skracanie poleceń tak, by ich wykonanie zmieściło się w czasie, w jakim dziecko jest w stanie się skupić. Ponieważ uwagę dziecka przyciąga dosłownie wszystko, potrzebne mu są przypomnienia o zadaniu oraz takie zorganizowanie otoczenia, by maksymalne ograniczyć rzeczy, które mogłyby rozpraszać.
Na szczęście, obecnie rodzice nie zostają sami. Jest wielu specjalistów zapewniających fachową pomoc, coraz więcej świetnie napisanych poradników dla rodziców i nauczycieli. Natomiast to, co uważam za najcenniejszą pomoc dla matek i ojców, to grupy wsparcia dla rodziców dzieci z ADHD. Rodzice mogą przekonać się, że nie tylko oni borykają się z tego rodzaju problemami, dostają dobre słowo od innych, uwolnienie z poczucia winy oraz podpowiedź co zrobić w konkretnej sytuacji by pomóc zapanować dziecku nad objawami. Kochani rodzice, nie musicie być z tym problemem sami!
