Witamina A jest niezbędna dla procesów wzrostu (szczególnie organizmów młodych) prawidłowego stanu błon śluzowych i dla procesu widzenia.
Jej brak powodować może między innymi zahamowanie wzrostu, ziemistożółte zabarwienie skóry (szczególnie twarzy), zaburzenia w regeneracji nabłonków komórkowych całego ciała, co objawia się na przykład nadmierną suchością i rogowaceniem skóry, suchością w gardle, chronicznym nieżytem nosa z upośledzeniem węchu, zmniejszeniem wydzielania się kwasów żołądkowych. Jej niedostatek sprzyja powstawaniu kamicy nerkowej, zmniejsza odporność na wszelkiego rodzaju przeziębienia, powoduje pieczenie pod powiekami (piasek w oczach) upośledzone widzenie o zmierzchu. Ten ostatni objaw niedoboru witaminy A, zwany popularnie „kurzą ślepotą”, jest najbardziej typowy. Aby przekonać się czy organizm nasz nie cierpi na niedobór tej witaminy, możemy wykonać prosty test.
Wchodzimy z pomieszczenia jasnego do ciemnego i liczymy jak długo trwa przystosowywanie się wzroku do ciemności. Jeśli nie dłużej niż 7 sekund, nasz organizm zawiera dostateczną ilość witaminy A, czas 8-12 sekund świadczy już o jej niedoborze, choć niegroźnym jeszcze dla stanu zdrowia, powyżej 12 sekund to już groźna awitaminoza, którą trzeba zacząć natychmiast likwidować.
Akseroftol to witamina A, którą bezpośrednio uzyskujemy z pożywienia pochodzenia zwierzęcego, a prowitamina A (karoten) pochodzi z roślin.
Zawartość witaminy A (w miligramach) w kilogramie niektórych produktów:
- tran – 300
- wątroba wołowa – 76
- wątroba wieprzowa – 33
- żółtko jaja – 11,2
- masło – 6,6
- śmietana pełna – 2,4
- mleko w proszku – 1,2
- mleko chude – 0,42
Zawartość prowitaminy A:
- marchew – 67
- liść pietruszki – 44
- koperek zielony – 43
- szpinak – 38
- rzeżucha ogrodowa – 26,8
- lółtko jaja – 22,3
- owoc jarzębiny – 13
- pomidoe – 7,9
- kiełki żytnie – 4
- margaryna – 2,9
Ponieważ witamina A rozpuszcza się w tłuszczach, surówki winny być bezwzględnie przyprawione oliwą.
Podstawowa dawka witaminy A wynosi od 3 do 7 mg na dobę. Prowitamina ma 2—3 razy słabsze działanie od witaminy A. Witaminę A w około 95 procentach nasz organizm magazynuje w wątrobie, a jej nadmiar jest równie niewskazany jak niedobór i może być nawet toksyczny.
