Płodność kobiety jest niezwykle skomplikowanym procesem, na który wpływ ma wiele różnorodnych czynników. Mimo, iż istnieją metody określenia dnia owulacji i tym samym dni płodnych, stosowanie tego rodzaju antykoncepcji budzi wiele wątpliwości.

Określenie, że „kobieta zmienną jest” sprawdza się idealnie w przypadku analizowania jej cyklu miesiączkowego oraz w dokładnym określeniu terminu płodności. W przypadku, gdy cykle miesiączkowe kobiety są regularne, unikanie współżycia w okresie okołoowulacyjnymTrzecia faza cyklu miesiączkowego trwa od owulacji aż do następnego krwawienia. W tym czasie jajowód wychwytuje komórkę jajową i jeśli doszło do jej zapłodnienia, trwa wędrówka do macicy. Wówczas mają miejsce kolejne przekształcenia pęcherzyka Graafa i powstaje tzw. „ciałko żółte”. Produkuje ono progesteron, czyli hormon wpływający na pogrubienie błony śluzowej macicy, w której ma się zagnieździć zapłodnione jajo. Jeśli zapłodnienie nie miało miejsca, komórka jajowa zanika, bądź zostaje wydalona. Błona śluzowa macicy wówczas się złuszcza i dochodzi do krwawienia.

pozwala na uniknięcie niezaplanowanego zajścia w ciążę. Jeśli jednak czas trwania cyklu jest zmienny, obliczanie terminu owulacji nie daje pewnego efektu.

Określenie dni płodnych

Jedną z metod antykoncepcyjnych jest precyzyjne określenie terminu owulacji oraz okresu przed i po jajeczkowaniu, w którym teoretycznie kobieta jest gotowa na przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej. W praktyce znajdują zastosowanie dwie podstawowe metody określenia terminu owulacji. Pierwsza z nich to metoda termiczna, oparta na precyzyjnych badaniach i dokumentowaniu codziennych pomiarów temperatury ciała. Metoda ta wykorzystuje prawidłowość, że bezpośrednio po owulacji temperatura ciała kobiety wzrasta i na tym poziomie utrzymuje się aż do miesiączki.

W celu zwiększenia skuteczności wspomnianej wyżej metody, wykorzystuje się  metodę Billingsa, której podstawę stanowi obserwacja śluzu z szyjki macicy. Od kobiety wymaga ona dokładnej znajomości swojego ciała i mechanizmów zachodzących w jej organizmie w czasie cyklu miesiączkowego.

Jak wstrzymać owulację?

Jedną z najbardziej powszechnych metod antykoncepcyjnych jest stosowanie środków hormonalnych, których zadaniem jest zatrzymanie owulacji. W trakcie  terapii hormonalnej, kolejne cykle miesiączkowe są bezowulacyjne, tym samym nie dają możliwości zapłodnienia. Obecnie kobiety mogą wybierać między pigułką antykoncepcyjną, plastrem, krążkiem i zastrzykiem hormonalnym. W przypadku połknięcia pigułki, hormony w niej zawarte uwalniają się w przewodzie pokarmowym, następnie są metabolizowane w wątrobie i dopiero na końcu swojej drogi przedostają się do krwiobiegu. Efektem ich działania jest brak owulacji oraz dni płodnych. Podobne działanie posiadają krążki, plastry i zastrzyki hormonalne. Różnica w działaniu polega na ominięciu przewodu pokarmowego, co korzystnie wpływa na organizm. Bezpośrednie trafianie hormonów do krwi, pozwala również na zmniejszenie ich dawki, co również zalicza się do korzyści płynących z tego rodzaju antykoncepcji.

Testy owulacyjne

Kobiety, które z określonych powodów nie chcą lub nie mogą stosować antykoncepcyjnych metod hormonalnych, a ich cykle miesiączkowe są na tyle zmienne, że nie pozwalają na stosowanie tradycyjnej metody kalendarzykowej, mogą w planowaniu swojej płodności wykorzystać testy owulacyjne.

Obecnie polski rynek medyczny oferuje różnorodne testy, których mechanizm działania oparty jest na badaniu poziomu hormonu luteinizującego LH w moczu, który jest najwyższy tuż przed owulacją. Dzięki tego rodzaju testom możliwe jest bardzo precyzyjne określenie dnia owulacji, a jednocześnie terminu dni płodnych.