Dbanie o siebie i swój organizm nie jest wyłącznie kwestią mody. To jak się odżywiamy wpływa na nasze zdrowie, wygląd (włosy, skóra czy paznokcie), a także na nasz humor. Badania pokazują, że często wahania nastroju, napady smutku mogą być wywołane zmieniającym się poziomem cukru we krwi. Jeśli dodatkowo w diecie i naszym organizmie zaczyna brakować magnezu, może to prowadzić nawet do stanów depresyjnych.
Jak wiemy z poprzednich artykułów, węglowodany dostarczane do organizmu wraz z jedzeniem są trawione i zamieniane na glukozę. Ta z kolei wędruje do krwi – stąd poziom cukru we krwi wzrasta. Jeśli przyjrzymy się naszemu samopoczuciu po zjedzeniu niektórych pokarmów, będziemy mogli zaobserwować, że dosyć szybko czujemy sie zmęczeni, ospali, a zdarza się, że również poirytowani. Skąd takie stany? Czy możliwe, że to właśnie dieta jest odpowiedzialna za nasze samopoczucie?
Odpowiedzi na to pytanie udzieli nam trzustka – narząd, o którym zwykle nie mówi się dużo. Niepozorny, ważący ok. 70-100 gram, haczykowaty w kształcie organ, położony jest za żołądkiem. Do jego zadań należy m.in reagowanie na pojawienie się glukozy we krwi. Trzustka wydziela wtedy insulinę. Ponadto trzustka wydziela także hormony i enzymy trawienne, które biorą udział w trawieniu tłuszczów i białek.
Nas szczególnie interesować będzie insulina. Trzustka produkuje ją w odpowiedzi na wysokie stężenie glukozy we krwi. Insulina działa bardzo skutecznie obniżając poziom glukozy we krwi, lecz niestety powoduje także uczucie głodu. Jeśli mimo odczuwania głodu nie zjemy niczego, to:
- może się pojawić uczucie poirytowania,
- może się pojawić problem ze spalaniem tkanki tłuszczowej (bo insulina pozostaje w wysokim stężeniu we krwi i działa hamująco na wydzielanie glukagonu – hormonu stymulującego spalanie tłuszczu),
Głód i poirytowanie będą dla nas wystarczającymi powodami do sięgnięcia po przekąskę, a później jeszcze jedną, a za jakiś czas – kolejną.
Czy spożywanie produktów o niskim indeksie glikemicznym może pomóc opanować opisany wyżej mechanizm?
Jak wiemy, z produktów o niskim indeksie glikemicznym glukoza uwalniana jest wolniej, a to sprawia, że również poziom insuliny nie wzrasta tak dramatycznie szybko. Konsekwencją jest mniejsze wahanie poziomu cukru we krwi, a także swobodniejsze wydzielanie glukagonu i łatwiejsze spalanie tłuszczu.
Hipoglikemia vs hiperglikemia
Są dwa skutki wahań cukru: jego zbyt niski poziom we krwi (tzw. hipoglikemia) albo – poziom zbyt wysoki (tzw. hiperglikemia). Hipoglikemia jest to tzw. niedocukrzenie, czyli zbyt małe stężenie glukozy we krwi. Pojawia się, kiedy poziom cukru we krwi jest niższy niż 60 mg%. Jeśli poziom cukru we krwi obniża się powoli, możemy odczuwać zmęczenie, rozdrażnienie, ból głowy. Mogą pojawić się problemy z koncentracją czy równowagą. Gdy do hipoglikemii dochodzi szybko, zaczynamy odczuwać drżenie mięśni, pobudzenie, narastające zdenerwowanie. Co ciekawe, nie odczuwamy wtedy głodu. Bardzo ciężka hipoglikemia – pojawiająca się u osób chorujących na cukrzycę – może doprowadzić do utraty przytomności, drgawek czy śpiączki. Gdy poziom cukru przekroczy 180 mg%, mówimy o hiperglikemii. Glukoza może pojawić się wtedy także w moczu. Do takiego wzrostu stężenia cukru we krwi dochodzi zwykle na skutek:
- zaniedbania w samokontroli (w przypadku cukrzyków), np. podano zbyt małą dawkę insuliny,
- błędów dietetycznych (za duża ilość węglowodanów w posiłku),
- zbyt małej aktywności fizycznej,
- nadużywania alkoholu
- w związku z inną chorobą (np. infekcją, której towarzyszy wysoka gorączka).
Jeśli poziom cukru we krwi jest zbyt duży – jesteśmy senni, zmęczeni, osłabieni. Chce nam się bardzo pić. Często też tracimy apetyt. Możemy odczuwać także nudności, bóle brzucha i głowy, pieczenie w jamie ustnej. Oczywiście mogą też być inne przyczyny takiego samopoczucia, warto jednak pamiętać, że hiperglikemia może być jednym z nich.
To, co jemy i kiedy jemy ma ogromne znaczenie. Warto zadać sobie kilka pytań:
- Ile posiłków jem w ciągu dnia?
- Jak często jem?
- W jakich porach dnia jem (czy głównie z rana, a może wieczorami?).
Szczere odpowiedzi pozwolą wstępnie zdiagnozować wahania cukru w ciągu całego dnia. Duże wahania spowodowane są głównie nieregularnością posiłków. Owszem, możemy utrzymać szczupłą sylwetkę jedząc tylko obfity obiad w ciągu dnia, jednak odbywa się to zapewne kosztem naszego nastroju i zdrowia w dłuższej perspektywie. Jeśli najadamy się głównie wieczorami, organizm nie może spalić tego, co zjedliśmy (czyli zamienić na energię), w związku z czym zacznie część naszej kolacji odkładać w postaci zbędnych kilogramów.
Jedząc w miarę regularnie niewielkie porcje, o stałych porach, możemy być pewni, że wahania cukru w naszym organizmie są mniej więcej na stałym poziomie (o ile nie dolega nam żadna choroba).
