Owulacja to proces jajeczkowania , polegający na uwolnieniu komórki jajowej. Daje ona możliwość zajścia w ciążę i urodzenia upragnionego dziecka. Brak owulacji jest jedną z przyczyn niepłodności kobiet i wymaga podjęcia odpowiedniego leczenia.
Kobieca płodność to mechanizm niezwykle skomplikowany , rodzący wiele problemów. Owulacja przebiega prawidłowo tylko u części kobiet, a wyniki badań ukazują, że blisko 40 proc. dzisiejszych kobiet boryka się z problemem zaburzeń owulacyjnych, które utrudniają im zajście w ciążę.

Diagnoza braku owulacji

Czasami trudno jest samodzielnie zdiagnozować problem braku owulacji. Najczęściej pierwszym symptomem zaburzeń są nieregularne cykle miesiączkowe. Mogą one być bardzo krótkie (około 20 dni) lub niezwykle długie – przekraczające nawet 3 miesiące. W samodzielnej obserwacji cyklu pomocne mogą stać się domowe metody diagnostyczne. Opierają się one na obserwacji śluzu, kształtu i ułożenia szyjki macicy, a także pomiaru podstawowej temperatury ciała. W domowym zaciszu można wykorzystać dostępne w aptekach testy owulacyjne (jednorazowe lub wielokrotnego użytku).

Precyzyjne zdiagnozowanie zaburzeń cyklu miesiączkowego możliwe jest jednak wyłącznie przez lekarza, który wykona szereg specjalistycznych badań.

Niezwykle pomocne staje się w tym przypadku oznaczenie stężenia poziomu podstawowych hormonów płciowych zarówno w pierwszej, jaki i drugiej fazie cyklu. Interpretacja tych wyników pozwala na właściwą ocenę zaburzeń. Ich uzupełnieniem może być dodatkowo badanie USG.

Wadliwa gospodarka hormonalna

U podłoża większości przypadków braku owulacji, leżą nieprawidłowości w funkcjonowaniu gruczołów produkujących hormony. Pierwsza grupa zaburzeń związana jest z funkcjonowaniem podwzgórza i przysadki mózgowej, zaś druga wynika z nieprawidłowego działania żeńskich jajników wytwarzających podstawowe hormony płciowe: estrogen i progesteron.

Układ podwzgórze-przysadka

Podwzgórze i przysadka to elementy ośrodkowego układu nerwowego i endokrynnego. Dzięki produkowaniu odpowiednich hormonów wpływają na działanie wielu organów, między innymi jajników. Hormony te pozostają w ścisłej korelacji z żeńskimi narządami płciowymi. Zalicza się do nich: gonadotropiny (folikulotropina-hormon folikulotropowy, FSH) oraz lutropina (hormon luteinotropowy, LH).

Zadaniem gonadotoropin jest oddziaływanie na jajniki i powodowanie dojrzewania i pękania pęcherzyków jajnikowych oraz uwalniania komórki jajowej (jajeczkowania). Wszelkie zaburzenia wydzielania wymienionych hormonów powodują zaburzenia owulacji, a nawet jej całkowity brak.

Układ podwzgórze-przysadka berze również udział w wytwarzaniu hormonu tyreotropowego (tyreotropina, TSH), który oddziałuje na gruczoł tarczowy. Jego zadaniem jest normowanie procesu wytwarzania tyroksyny i trójjodotyroniny. Gdy Pojawienie się zaburzeń w wydzielaniu hormonu tyreotropowego staje się bezpośrednią przyczyną nadczynności lub niedoczynności tarczycy, która może powodować zaburzenia owulacji.

Kolejnym hormonem wpływającym mogącym mieć wpływ na zaburzenia cyklu miesiączkowego jest prolaktyna wytwarzana przez przysadkę mózgową. Zarówno jej nadmiar jak i niedobór (hiperprolaktynemia i hipoprolaktynemia) mogą powodować cykle bezowulacyjne.

Jajniki

Główną funkcją jajników jest produkcja podstawowych żeńskich hormonów, czyli estrogenu i progesteronu. Ich zadaniem jest regulacja przebiegu cyklu miesiączkowego, normowanie procesu dojrzewania komórki jajowej, a po ewentualnym jej zapłodnieniu – pomoc w zagnieżdżeniu zarodka. Jeśli w procesie wytwarzania tychże hormonów zaistnieją jakiekolwiek zaburzenia, nie dochodzi zwykle do dojrzewania pęcherzyków jajnikowych oraz pojawia się niewydolność ciałka żółtego. Konsekwencją staje się brak owulacji oraz niemożność zajścia w ciążę.